Basis Unix

Directory structuur

Het is nuttig eerst iets te weten van het beheer van bestanden en directories onder Linux en Unix. Elk bestand (file) staat in een directory. Een directory is ook een (speciaal) bestand waarin informatie staat over de bestanden die in die directory staan. In een directory kunnen opnieuw directories staan, zodat een zogenaamde boomstructuur ontstaat, met de top aangeduid als root directory en aangegeven met een schuine streep /

Voorbeeld van een boomstructuur:
boom.gif

Belangrijke directories zijn:

/tmp
In deze locale directory kun je tijdelijk bestanden neerzetten, als je bijvoorbeeld te weinig ruimte hebt in je home directory. Let op: de inhoud van /tmp wordt dagelijks verwijderd, dus plaats er niet iets van permanent belang in.
/scratch
In deze locale directory kun een tijdje bestanden neerzetten, als je bijvoorbeeld te weinig ruimte hebt in je home directory. Let op: de inhoud van /scratch wordt verwijderd bij een Linux upgrade, dus plaats er niet iets van permanent belang in.
/home
Hierin bevinden zich de home directories van alle gebruikers van het computersysteem, bereikbaar voor jou vanaf elke machine in het Universiteits-netwerk. Je eigen home directory kun je in commando's ook verkort aangeven met ~ .
Andere home directories kun je aangeven met ~username .
~/public_html
In deze subdirectory van je home directory staan de bestanden die samen je eigen home page op het Web vormen. Deze bestanden zijn voor iedere machine met internet te lezen.
Verder zijn er nog twee speciale aanduidingen mogelijk, namelijk
. voor de huidige directory en
.. voor de directory één niveau hoger in de boom, die de huidige directory bevat.

Een naam van een directory of bestand kun je op twee manieren aangeven:

Veranderen van huidige directory

De huidige lokatie kun je opvragen met het commando pwd (print working directory). Je verandert van directory m.b.v. het commando cd directorynaam, waarbij de directory naam zowel absoluut als relatief aangegeven kan worden. De commandonaam cd staat voor change directory.

Voorbeeld:
Stel ik ben Jasper Bedaux en mijn username is bedaux, dus mijn home directory is /home/bedaux of ~bedaux. Ik kan tenallentijde naar mijn home directory op een van de volgende manieren:

Om er zeker van te zijn dat ik in mijn home directory ben kan ik intoetsen pwd en het systeem geeft de naam van de directory waar ik werkelijk ben.
Stel dat ik mij inderdaad in mijn home directory bevindt en dat ik daar een subdirectory public_html heb. Ik kan dan in deze subdirectory komen via het commando cd public_html
Als ik daarna weer terug wil naar mijn home directory kan dat ook met het commando cd .. (ga een directory hoger).

Opdracht:

Downloaden via de webbrowser

We gaan nu eerst een bestand downloaden waarin de meest gebruikte commando's staan. Hieronder vind je een link naar het bestand. Door er op te klikken wordt het bestand in een nieuwe venster geopend.

lijst met nuttige commando's

Opdracht:
Download dit bestand. Dit kan in Firefox door in het menu File de optie Save Page As... te kiezen. Je kan nu aangeven hoe en waar je het bestand wilt bewaren. Verander nog niets aan de locatie (dit is standaard je home directory). Je kan nu kiezen of je het bestand wilt bewaren als

Bewaar het bestand in alle twee de vormen door herhaald Save Page As... uit te voeren.

Printen

We gaan nu het bestand op papier afdrukken. Vaak kan dit door een 'Print' commando in het 'File' menu, maar bij sommige programma's blijkt daar gewoon een commandline opdracht te staan. Bij andere programma's is de commandline beter verborgen, maar kan men aan de opties zien dat dezelfde opdracht uitgevoerd wordt. Voor het afdrukken zijn drie commando's van belang:

Bij printopdrachten moet de naam van de printer worden opgegeven omdat er meerdere printers zijn. In het gebouw Euclides (waar je nu waarschijnlijk zit) heet de printer sl1-1. In de Diamantslijperij (natuurkundegebouw) heet de printer sl2. Het opgeven van de printernaam gaat met de optie -P. In het gebouw waar je nu zit moet je dus gebruiken lpr -Psl1-1 bestand voor gebruik van de printer sl1, waarin bestand het af te drukken bestand is.

Opdracht:

Werken met bestanden en directories

We oefenen het werken met bestanden en directories. Denk daarbij aan taken als het maken en verwijderen van bestanden en directories, het kopiëeren, verplaatsen en verwijderen van bestanden en directories, enzovoort.

Opdracht:
Gebruik je lijst van commando's (geprint of via beeldscherm) voor de volgende opdrachten:

Uitloggen

Als laatste in een computersessie moet je altijd uitloggen. Als je dit niet doet, kan iedereen al jouw bestanden verwijderen, je e-mail-adres misbruiken en meer van dergelijke ongein. Veel gebruiksomgevingen bewaren de toestand van het scherm en de openstaande programma's bij het verlaten, zodat deze situatie bij inloggen zoveel mogelijk opnieuw opgeroepen kan worden. Vaak wil je dit niet en doe je er verstandig aan vooraleer uit te loggen het scherm op te ruimen en openstaande programma's netjes af te sluiten.

Opdracht:
Ruim het scherm op en log uit. Dit kan door op de blauwe KDE-knop te klikken en dan de onderste optie Log out... te kiezen. Er wordt nog om een bevestiging gevraagd. Kies OK en wacht tot het inlogscherm weer te zien is.

Als je weer ingelogd bent, kun je verder met Deel 2 van de introductie.